Nguyễn Đức Bình
Ngày xưa – thời của thế hệ 7X chúng tôi Trung Thu đến sớm lắm, chứ không ập đến bất ngờ như bây giờ. Cũng như Tết Nguyên đán, trẻ con, người lớn, trong nhà ngoài xóm đều háo hức chuẩn bị Trung Thu có lẽ từ sau rằm tháng 7. Lũ trẻ chúng tôi tự làm đồ chơi — khi thì đèn ông sao bằng nan tre, dán giấy bóng kính đỏ, xanh, tím, giấy bóng kính không có thì giấy bìa vở học sinh; khi thì trống bằng lon sữa bò, bịt bằng da ếch phơi khô, hoặc những chiếc mặt nạ tự vẽ, những dây hạt bười xiên bằng dây đồng dài hàng mét vắt trên hàng rào phơi thật khô. Chúng tôi còn nghịch dại, nắm bột than củi để dành đêm rằm đốt rồi chạy khắp xóm, cho lửa than bắn tung tóe như pháp hoa. Cả xóm rộn ràng, trẻ em, người lớn đều háo hức.
Buổi tối, chúng tôi còn đi tập văn nghệ: hát “Chiếc đèn ông sao”, “Rước đèn tháng Tám”, rồi tập múa hát. Người lớn trong xóm thì góp tay chuẩn bị cho trẻ con những thứ để đón Trung Thu vui nhất — người bóc bưởi, người xếp chuối, người gọt hoa quả, người thắp hương ngoài sân chờ trăng lên.
Tôi còn nhớ, có những năm Trung Thu trước ngày khai giảng, cũng có năm đến khi còn chưa phải đi học. Năm nào Trung Thu rơi vào ngày học, lũ chúng tôi lại vất vả hơn — vừa mang sách vở vừa kè kè túi hạt bưởi đến lớp để bóc, để xiên thành chuỗi hạt. Trong lớp học mái ngói cũ, mùi bưởi thơm nức, đứa nào cũng nhấp nhổm mong thầy cô cho về sớm, để kịp bày cỗ đón ông Trăng.
Bánh trái ngày ấy hiếm lắm, không phong phú và tiện lợi như bây giờ. Mâm cỗ Trung Thu của mỗi nhà thường chỉ có bưởi, chuối, na, vài chiếc bánh nướng, bánh dẻo nhân thập cẩm — duy nhất một loại, chẳng có nhân đậu xanh, khoai môn hay trà xanh như bây giờ. Thường thì đứa trẻ chỉ được một miếng bánh nhỏ hình tam giác, đứa chọn bánh nướng thì thôi bánh dẻo, đứa chọn bánh dẻo thì không được bánh nướng. Nhưng ai cũng thấy ngon, thấy vui, vì đó là hương vị của mùa trăng.
Ngày ấy, điện còn hiếm, có nơi còn chưa biết điện là gì. Đêm rằm chỉ có ánh trăng là thứ ánh sáng đẹp nhất, lung linh nhất. Đèn dầu leo lét trong nhà, còn ngoài sân, ánh trăng dát bạc lên từng mái rạ, bụi tre, lên khuôn mặt háo hức của bọn trẻ đang rước đèn quanh xóm. Có năm, đêm rằm mây nhiều che khuất trăng, lũ trẻ chúng tôi cứ nhìn lên trời để đoán xem trăng bao giờ chui ra. Những chiếc đèn ông sao tự tay làm run rẩy trong gió, soi sáng cả quãng đường làng. Tiếng trống ếch, tiếng hò reo, tiếng cười đan xen trong thứ không khí trong trẻo đến lạ — thứ niềm vui giản dị mà bây giờ khó có thể tìm lại trọn vẹn.
Trung Thu ngày ấy không có bánh kẹo bày tràn, không có sân khấu rực sáng hay quà tặng đắt tiền. Nhưng lại có trăng thật, có hương bưởi thật, có niềm vui thật — niềm vui từ bàn tay tự làm, từ lòng háo hức chờ trăng lên, và từ ánh mắt rạng ngời của lũ trẻ con quê nghèo giữa một đêm rằm tháng Tám xưa trong vắt.
Các bạn có ký ức gì về Trung Thu của thế hệ mình? cùng kể cho mọi người biết với nhé?
