Cách đây đúng 25 năm, ngày 14/7/2000, Câu lạc bộ Ca nhạc Truyền thống UNESCO Hà Nội chính thức được thành lập theo quyết định của Chủ tịch Hiệp hội UNESCO Hà Nội – ông Nguyễn Viết Chức. Từ tên gọi ban đầu “Câu lạc bộ UNESCO Ca nhạc Dân tộc Truyền thống Việt Nam”, trải qua các giai đoạn phát triển và đổi tên (2013: “Câu lạc bộ Âm nhạc Dân gian Truyền thống Việt Nam”; 2017: “Câu lạc bộ Ca nhạc Truyền thống UNESCO Hà Nội”), CLB đã dựng nên một chặng đường bền bỉ gắn với sứ mệnh bảo tồn, trao truyền giá trị nghệ thuật dân gian truyền thống.
Những người giữ lửa và cấu trúc nhân sự
Nền tảng chuyên môn của CLB được vun đắp bởi các thế hệ nghệ nhân, nghệ sĩ đáng kính: người khai sinh là Nghệ nhân Nhân dân Ngô Văn Đảm – được xem là “kho tư liệu sống” của âm nhạc dân gian; sau đó là cố NSƯT Nguyễn Đức Hồng Thái; ở hiện tại, Ban chủ nhiệm do ThS. Tạ Thị Hạnh đảm trách, cùng Phó chủ nhiệm Nguyễn Thị Tuyết. CLB hiện có 38 hội viên chính thức, phân bố ở nhiều quận, huyện nội – ngoại thành Hà Nội; độ tuổi hội viên trải dài từ 6 tuổi đến 78 tuổi, trong đó có 15 hội viên dưới 18 tuổi. Điều này cho thấy tính liên thế hệ, với cả nghệ nhân cao tuổi và lớp mầm non kế thừa.
Từ những ngày đầu, CLB xác định rõ nhiệm vụ: tiếp thu, kế thừa, sưu tầm, sáng tác, truyền dạy và tổ chức giới thiệu, trình diễn các loại hình nghệ thuật dân gian truyền thống Việt Nam. Trên thực tế, CLB đã tổ chức hàng trăm lớp học đàn, hát dân ca, hát văn, hát xẩm cho nhiều đối tượng—từ người lớn đến thiếu nhi—và đặc biệt chú trọng đưa nghệ thuật truyền thống vào môi trường học đường thông qua phối hợp với các trường tiểu học, THCS, THPT trên địa bàn Hà Nội. Trong giai đoạn 2020–2025, CLB đã tổ chức hơn 50 lớp học chuyên sâu cho hàng trăm lượt học viên, với các lớp diễn ra tại đình, tư gia nghệ nhân và nhiều địa điểm cộng đồng; mùa hè và các lớp định kỳ tại khu đô thị, cụm dân cư cũng được triển khai rộng rãi. Điều này góp phần làm giàu nguồn nhân lực am hiểu nghệ thuật truyền thống cho Thủ đô. Biểu diễn, hợp tác và quảng bá di sản.
Bên cạnh đào tạo, CLB tích cực giới thiệu nghệ thuật truyền thống tới công chúng trong nước và du khách quốc tế qua hệ thống các sân khấu và sự kiện: không gian đi bộ phố cổ, sân khấu ngoài trời của các lễ hội, chương trình văn hóa – nghệ thuật tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hoàng Thành Thăng Long… Các dấu ấn tiêu biểu có thể kể đến: tham gia biểu diễn tại Đại lễ Phật đản Liên Hợp Quốc (Vesak) 2014, chương trình nghệ thuật trong Festival Huế 2024, Lễ hội Đền Gióng 2025, các chương trình nhân Ngày Di sản Văn hoá Việt Nam tại vườn hoa Lý Thái Tổ, cũng như sự kiện Ngày hội Văn hóa Việt Nam. CLB còn phối hợp chặt chẽ với Ban quản lý nhiều di tích lịch sử – văn hóa và các chùa, đình trên địa bàn Hà Nội và vùng phụ cận để tổ chức chương trình truyền dạy, phục dựng và giới thiệu.
Những tác phẩm, tiết mục và thành tựu nghệ thuật
Dưới sự cố vấn của các nghệ sĩ gạo cội, CLB đã phục dựng và sáng tạo nhiều tác phẩm nghệ thuật có giá trị chuyên môn cao: phần trình diễn hát văn “Thăng Long địa linh nhân kiệt” (Ngô Văn Đảm – Hồng Thái), ca trù “Non Mai Hồng Hạnh”, trích đoạn chèo “Thử hài” từ vở Tấm Cám, cùng nhiều bản xẩm, chầu văn, ca Huế, then – đàn tính… Những tiết mục này được Hội đồng chuyên môn ghi nhận trong các hội diễn, liên hoan. Đồng thời, thế hệ trẻ của CLB đã đạt những thành tích nổi bật: tiêu biểu là bé Nguyễn Ngọc Minh Nhi (8 tuổi) đoạt Huy chương Vàng toàn quốc 2024 với bài xẩm “Hà Nội 36 phố phường”, cùng nhiều giải thưởng, huy chương khác ở các cuộc thi chuyên và không chuyên. Những thành tích này vừa là minh chứng cho hiệu quả hoạt động truyền dạy, vừa là niềm tự hào cho sự tiếp nối của CLB.
Đóng góp xã hội và hoạt động quốc tế
CLB không chỉ hoạt động ở quy mô địa phương: đơn vị được giao nhiệm vụ đón tiếp các đoàn công tác quốc tế do Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam và Hiệp hội UNESCO Hà Nội tổ chức, như tiếp đoàn UNESCO Philippines; đồng thời tham gia phục vụ hội nghị, hội thảo văn hóa trong và ngoài nước (Hà Nội, Hạ Long…)—góp phần quảng bá nghệ thuật truyền thống Việt Nam tới bạn bè quốc tế. Đánh giá: điểm mạnh và thách thức
Điểm mạnh rõ rệt của CLB là tính liên thế hệ (từ nghệ nhân lớn tuổi đến mầm non), tinh thần tự nguyện, tận tâm của hội viên, cùng mạng lưới hợp tác với các di tích, nhà trường và cơ quan văn hóa. Ban chủ nhiệm các thời kỳ đã phát huy vai trò đầu tàu, tạo điều kiện để CLB tồn tại và phát triển trong suốt gần một phần tư thế kỷ. Sự tham gia tích cực của phụ huynh, các “hạt nhân” nòng cốt và mối quan hệ với Hiệp hội UNESCO thành phố Hà Nội là những nhân tố then chốt mang tính quyết định.
Thách thức là thực tế khách quan: một bộ phận hội viên cao tuổi dần gặp hạn chế sức khỏe, nguồn lực tài chính và cơ sở vật chất cho hoạt động duy trì và phát triển còn hạn chế; công tác tổ chức cần tiếp tục đổi mới để thích ứng với bối cảnh xã hội hiện đại và nhu cầu tiếp cận của thế hệ trẻ. Những vấn đề này đã được CLB thừa nhận và đang tìm giải pháp triển khai trong giai đoạn 2015–2025.
Định hướng và kiến nghị
Để tiếp tục phát huy vai trò bảo tồn và trao truyền di sản, CLB có thể cân nhắc một số định hướng thiết thực:
Tăng cường liên kết trường học (mở rộng mô hình chuyên đề, đưa nội dung cơ bản vào hoạt động ngoại khóa), nhằm tiếp cận nhiều học sinh hơn; Xây dựng quỹ hoạt động (kết hợp tài trợ từ tổ chức, doanh nghiệp, quỹ di sản) để đảm bảo bền vững về tài chính;
Số hóa, lưu trữ tư liệu (ghi âm, ghi hình, biên tập tài liệu giảng dạy) làm tư liệu truyền dạy dài hạn;
Đổi mới hình thức truyền dạy (kết hợp workshop, masterclass, sân khấu nhỏ tương tác) để phù hợp với thói quen tiếp nhận của khán giả trẻ;
Mở rộng hợp tác quốc tế để tăng cường trao đổi chuyên môn và quảng bá nghệ thuật truyền thống trên nền tảng hội nhập văn hóa.
Hành trình 25 năm của Câu lạc bộ Ca nhạc Truyền thống UNESCO Hà Nội là câu chuyện về lòng tận tụy, trách nhiệm và niềm đam mê đối với di sản âm nhạc dân tộc. Từ lớp nghệ nhân đi trước đến lớp mầm non hôm nay, CLB đã xây dựng được một mô hình hoạt động đa dạng: đào tạo, biểu diễn, phục dựng và giới thiệu. Dù còn nhiều thách thức, với nền tảng kinh nghiệm, tổ chức và sự ủng hộ của cộng đồng, CLB có đầy đủ nhân tố để tiếp tục giữ gìn và thắp sáng các giá trị nghệ thuật truyền thống trong đời sống văn hoá đương đại.
Nguồn: CLB Ca nhạc Truyền thống UNESCO Hà Nội
Dưới đây là một số hình ảnh Lễ kỷ niệm 25 năm CLB 25 năm của CLB Ca nhạc Truyền thống UNESCO Hà Nội
